الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
247
نيايش در عرفات (فارسى)
بدون عنايت غيبى ، وقوع آن به اسباب ظاهرى خرق عادت است ؛ خواه تسبيب اسباب عادى آن به طور غيرعادى باشد يا مسبب بدون سبب عادى واقع شود . و اما وقوع اين اعمال به توسط اسباب عاديهاى كه در اختيار انسان و مسخر او شده است به وسيله او انجام شود هم استناد آن به انسان صحيح است و هم استناد آن به خداوند متعال در صورتى كه در مسير معصيت و نافرمانى او واقع نشود . و به لحاظ اين كه كل اين افعال از هركس صادر شود تنها به خدا قابل استناد است . مثلًا گفته مىشود : خدايا ! تو فريادرس هر مضطرى يا تو روا كنندهء حاجت هر حاجتمندى ؛ چون اسباب اين افعال اگر از غير صادر شود همه به تسبيب خداوند متعال است و حتى اختيارى كه انسان دارد و آن نيز از مقدمات و اسباب وقوع مسبب است ، عطا و موهبت الهى و به تدبير و تقدير اوست ، لذا كل آنها فقط به خدا استناد دارد و ( به طور عام ) استناد آنها به غير خدا جايز نيست . چنان كه استناد تك تك آنها به خداوند متعال به همين لحاظ كه همهء اسباب به او تعلق دارد صحيح است . امّا به لحاظ يك فعل ، خطاب : « اللهمَّ انَّكَ تُجيبُ الْمُضْطَر » در صورتى رسا و بليغ است كه « الف و لام » آن براى « عهد » باشد كه در مثل اين دعا خلاف ظاهر است .